Inleiding
De Nieuw Indische Buurt is volgens velen een prettige buurt om te wonen. Om te zorgen dat het ook in de toekomst een fijne buurt blijft is wijkvernieuwing noodzakelijk. Het gebied tussen de Molukkenstraat, Timorstraat, Palembangstraat en Bandoengstraat (inclusief de Medanstraat) wordt de komende jaren vernieuwd. Een bewoners werkgroep is bij de architectenselectie voor dit gebied betrokken. In heeft Bureau Ritsema, MAD Architecten en Borren Staalenhoef Architecten opdracht gegeven, in goed collegiaal overleg, een samenhangend plan voor dit gebied te maken. De woningen aan de Molukkenstraat (ruim 50 appartementen, specifiek voor ouderen) en aan de Timorstraat (17 grondgebonden eengezinswoningen) worden door Borren Staalenhoef Architecten ontworpen.
Situatie
De Nieuw Indische Buurt is een onderdeel van het Uitbreidingsplan (in het Noordoosten) van de stad Groningen (1928). Dit plan werd door de dienst Gemeente Werken in samenwerking met architect H.P. Berlage opgesteld. Het bestaat voornamelijk uit grote gesloten bouwblokken in een symmetrisch stratenpatroon.Een flink deel van deze buurt is voor de 2e wereldoorlog conform het uitbreidingsplan uitgevoerd. Het hier beschreven plan bevindt zich in het naoorlogse deel en heeft een hogere woningdichtheid. Om deze dichtheid te bereiken is dit deel, in afwijking van de oorspronkelijke plannen, gerealiseerd in strokenbouw. De woningen bestaan voornamelijk uit identieke portieketage flats en boven- benedenwoningen. Doordat deze woningen op een onderbouw staan en rondom een groene plint hebben in de vorm van ligusterhagen domineren de auto's het straatbeeld niet. Het groene karakter van deze buurt blijft het uitgangspunt. In biedt de bewoners faciliteiten als gereedschap en advies tbv. tuinonderhoud.
Stedenbouwkundig Plan
De bestaande woningen worden vervangen door nieuwbouw. De basis van het nieuwe plan is de realisatie van één groot gesloten bouwblok tussen de Bandoeng-, Timor-, Palembang- en Molukkenstraat. De maat van dit bouwblok komt overeen met de proporties uit het Uitbreidingsplan van Berlage. Om te komen tot een breder aanbod in woningtypologie zal de nieuwbouw bestaan uit grondgebonden woningen en appartementen. Het stratenpatroon blijft gelijk in verband met kabel- en leidingtracés en bestaande bomen.Binnen het bouwblok loopt de Medanstraat. Aan deze straat blijft de bebouwing lager en vormt het interieur van het gesloten bouwblok. De schil, de buitenkant van het bouwblok, wordt alleen door de Medanstraat doorsneden, verder is het een doorgaand geheel. Op de hoeken van het bouwvlak is de overgang van gestapelde naar grondgebonden woningbouw. In overeenstemming met de bestaande bouwblokken in de Nieuw Indische Buurt, bevinden de verbijzonderingen zich straks ook in de hoeken van de bouwblokken.
Programma van Eisen
In opdracht van Woningcorporatie In heeft Bureau Ritsema een beeldkwaliteitplan (30 maart 2006) gemaakt. Dit plan beschrijft gedetailleerd de stedenbouwkundige uitgangspunten en doet suggesties voor materiaalgebruik, kleurstelling etc.Borren Staalenhoef Architecten ontwerpt 17 eengezinswoningen aan de Timorstraat (GBO gemiddeld 100 m²) en minimaal 50 appartementen specifiek voor ouderen aan de Molukkenstraat (GBO van gemiddeld 96 m²). In een later stadium wordt een onderverdeling naar huur- koopwoningen gemaakt. Voor het aantal parkeerplaatsen is het uitgangspunt per woning minimaal 1 parkeerplaats op eigen terrein te realiseren. Bezoekers parkeren hun auto's op de openbare weg. De Medanstraat blijft in de toekomst vrij van parkeerplaatsen. De parkeervoorzieningen (verdiept ten opzichte van maaiveld) voor de bewoners aan de Molukkenstraat, de Timorstraat en de Medanstraat zijn bereikbaar vanuit de Molukkenstraat via de Medanstraat. Achter het appartementengebouw zijn de toegangen tot het private parkeergebied. Alle grondgebonden woningen aan de Timorstraat hebben 2 parkeerplaatsen op eigen terrein. Deze parkeerplaatsen zijn overdekt door de buitenruimte (west) bij deze woningen (terras/balkon). De bewoners van de appartementen aan de Molukkenstraat hebben allen één (al dan niet gereserveerde) parkeerplaats.
Woningen Timorstraat
De 17 grondgebonden woningen met hun voordeur aan de Timorstraat (oost) zijn opgetild ten opzichte van maaiveld. Vanuit de woning is er goed zicht op de straat, zonder dat het ten koste gaat van de privacy voor de bewoners. De tuinen aan de straatzijde zijn voorzien van ligusterhagen, overeenkomstig elders in de Nieuw Indische Buurt.Aan de achterzijde parkeren de bewoners hun auto onder het terras (west). De auto's, verdiept ten opzichte van maaiveld, bepalen niet het uitzicht van de bewoners van de Medanstraat. Door het plaatsen van berging en toilet in het souterrain blijft het gebruik van de opgetilde begane grond flexibel. Naar keuze kunnen de bewoners kiezen voor zitten aan de straat en eten aan het terras, dan wel andersom. De verdieping biedt ruimte aan 3 slaapkamers en een badkamer. Indien de bewoners direct ofwel in een later stadium hun woonoppervlak willen vergroten zijn er meerdere opties. Het souterrain kan gebruikt worden als extra berging, als garage, hobbyruimte, slaapkamer ofwel een combinatie van functies. Daarnaast is er de optie in de nok van het huis een vliering aan te brengen ten behoeve van extra bergruimte.
Woningen Molukkenstraat
De bebouwing aan de Molukkenstraat krijgt 5 woonlagen op een souterrain met bergingen. Vanuit de Bandoeng- en Timorstraat zijn de entrees bereikbaar. De bewoners die hun auto geparkeerd hebben kunnen dezelfde entrees vanaf het afgesloten binnenterrein bereiken. De aansluiting van het appartementengebouw op de grondgebonden woningen aan de Bandoeng- en de Timorstraat bestaat uit een bouwvolume in 2 opgetilde bouwlagen met bijzondere appartementen. De appartementen worden aan de zuidzijde ontsloten. Aan die zijde zijn tevens de balkons. Galerijen op afstand zorgen voor de nodige privacy. De appartementen kijken aan de noordzijde uit over een aantrekkelijk groengebied. De gevellijn van de bovenste bouwlaag springt naar binnen. Zo blijft er meer zonlicht voor de aangrenzende bebouwing en onderliggende appartementen. Het maakt een evenwichtige aansluiting op de bebouwing in de beide zijstraten mogelijk. De appartementen worden in de basis uitgevoerd als 3 kamerappartement. Het is mogelijk een vierde ruimte te maken. Deze ruimte kan dienen als eet-, studeer-, zit- ofwel slaapkamer. De bewoners hebben de mogelijkheid te schuiven met functies, al naargelang hun voorkeur en wensen ten aanzien van uitzicht en bezonning. Door het overdekken van de parkeerplaatsen van de bewoners van de Timorstraat kijken de bewoners van de appartementen aan de Molukkenstraat, met hun buitenruimte georiënteerd op het zuiden, niet uit over een groot parkeerveld. Zij kijken uit op een aantrekkelijk groen binnenterrein en rode pannendaken.
Materialisatie
Het appartementengebouw aan de Molukkenstraat staat op een verlicht sokkel, een liggende lantaren. De doorgang naar de Medanstraat is goed en helder verlicht. Het is als poort naar het interieur van dit bouwblok herkenbaar. Tevens zorgt de verlichting voor de nodige sociale veiligheid. De gebouwen worden uitgevoerd in baksteen. Keuzes ten aanzien van de baksteen zijn nog niet gemaakt, daarvoor zal afstemming plaats vinden met de bouwplannen van Bureau Ritsema en MAD Architecten. De toe te passen baksteen aan de Molukkenstraat en de Timorstraat zal in ieder geval uniform zijn, zowel in textuur als kleur. De woningen aan de Timorstraat zijn voorzien van een licht hellend pannendak. Het geveldeel van het souterrain is niet uniform, afhankelijk van het gebruik is dit gevel open, ofwel gesloten, transparant, lichtdoorlatend ofwel blind. Ritmiek in de gevel zorgt voor eenheid in het bouwblok en de straat. De gebouwen zijn herkenbaar door de sobere maar zorgvuldige detaillering.